İsrail, Batı Şeria'daki arkeolojiyi ilhak aracı olarak kullanıyor

Haaretz gazetesinin aktardığına göre, İsrail hükümeti, işgal altındaki Batı Şeria'daki arkeolojik alanların yönetimini, İsrail ordusuna bağlı Sivil İdare'den alarak yeni kurulacak "Yahudiye ve Samariye Kültürel Miras Kurumu"na devretmeyi planlıyor. Bu girişim, arkeolojinin siyasi bir ilhak aracı olarak kullanıldığı tartışmalarını yeniden alevlendirdi. Yasa tasarısının, İsrail askeri güçlerine bağlı olmayan sivil bir kuruma, ilk kez Filistin toprakları üzerinde kazı yapma, sit alanı ilan etme ve arazilere el koyma gibi geniş yetkiler tanıması hedefleniyor.

Batı Şeria'da yaklaşık 2 bin 600 arkeolojik ve tarihi sit alanı bulunduğu belirtiliyor. Filistinli yerel yetkililer, kendi yönetimlerinde bulunan alanları titizlikle koruduklarını ifade ederken, İsrail kontrolündeki bölgelerdeki bakımsızlık, tarım arazilerinin kaybı ve turizmin çökmesi gibi sorunlara dikkat çekiyor. Emek Shaveh sivil toplum kuruluşunun Direktörü Alon Arad, "Buradaki motivasyonun ilhak olduğu çok açık" diyerek, yasayla birlikte arkeolojik sit alanlarının ilan edilmesinin taşınmazların istimlak edilmesine gerek kalmadan yapılabileceğini vurguladı.

Barış Şimdi Hareketi'nden Yonatan Mizrahi ise, Miras Bakanı Amihai Eliyahu'nun kurmak istediği bu yeni otoritenin Batı Şeria'daki tüm arkeolojik sit alanlarından sorumlu olmasının, gerçek bir ilhak anlamına geldiğini belirtti. Mizrahi, "Bu durum çılgınca, çünkü çevremizdeki insanların bunun ne anlama geldiğini anlamadığı hissine kapılıyorum" ifadelerini kullandı.

Yasa tasarısının, siyasi ve diplomatik bir tehdit oluşturarak toprak gasbına ve profesyonel olmayan siyasi atamalara kapı araladığı ifade ediliyor. Uzmanlar, bu tasarının uluslararası hukuka ve Oslo Anlaşmaları'na açıkça aykırı olduğunu ve doğrudan ilhak anlamına geleceğini belirtiyor. Koalisyon kaynaklarından edinilen bilgilere göre, yasa tasarısının Parlamento komisyonundaki görüşmeleri, Başbakan Netanyahu'ya yönelik muhalefet ve tepkiler nedeniyle şu an durdurulmuş durumda. İlk oylama ise Mayıs 2026'da yapılmıştı.