Tahran mutabakatında İsrail ve Lübnan krizi tırmanıyor

ABD ile Cuma günü İsviçre topraklarında imzalanması planlanan mutabakat öncesinde Tahran, İsrail'in askeri adımlarını eleştirdi. Dışişleri Bakanı Abbas Arakçi, İsrail güçlerinin Lübnan'ın güneyinde kalmaya devam etmesini ABD ile varılan anlaşmanın açık bir ihlali olarak nitelendirdi. Arakçi, devlet televizyonunda yayınlanan konuşmasında ateşkes sürecinin tüm cepheleri kapsayacak şekilde ilan edildiğini vurguladı. Bakan, Lübnan topraklarındaki işgalin sürmesini mutabakat zaptının ihlali göreceklerini açıkça ifade etti.

Tahran, mutabakatın sınırlarını çizerken hem İsrail'i hem de Hizbullah örgütünü anlaşmanın doğrudan tarafı kabul ettiğini duyurdu. Arakçi, anlaşmanın taraflarını bir yanda ABD ve İsrail, diğer yanda Tahran ve Hizbullah şeklinde iki ana bloğa ayırdı. İsrailli yetkililer ise Pazartesi günü askeri birliklerin Lübnan'ın güneyinde geniş bir alanda kalmaya devam edeceğini duyurdu. İsrail ordusu son üç buçuk aydır bu bölgeyi fiilen işgal altında tutuyor. Çatışmalar on binlerce bölge sakininin evlerini terk etmesine neden oldu.

İsrail Ulusal Güvenlik Bakanı Itamar Ben-Gvir, aşırı sağcı bir çizgide yaptığı açıklamada Trump'ın anlaşmasının kendilerini hiçbir şekilde bağlamadığını savundu. Lübnan ordusu ise ABD ile Tahran arasında sağlanan mutabakatın ardından Nebatiye vilayetine bağlı Froun bölgesine konuşlanmaya başladı. Askeri intikal, bölge sakinlerinin evlerine dönüş sürecini hızlandırdı. İsviçre'de düzenlenecek resmi imza töreni mutabakat zaptını resmileştirecek.

Tahran ve Washington arasındaki temaslar, nükleer programın geleceği üzerine doğrudan görüşmelerin ikinci aşamasını başlatacak. Trump, gemilerin Hürmüz Boğazı rotasını kullanarak Basra Körfezi'nden ayrılmaya başladığını bildirdi. Trump yönetimi, küresel ticaret için kritik önem taşıyan su yolunun Cuma günü tamamen açılacağını açıkladı. Denizcilik firmaları ise anlaşmanın detaylarındaki eksiklikleri gerekçe göstererek Hürmüz Boğazı üzerinden normal geçişleri başlatma konusunda isteksiz davranıyor.

ABD Başkan Yardımcısı JD Vance, İran yönetiminin milyarlarca dolarlık varlık elde edeceği yönündeki söylentileri net ifadelerle yalanladı. Vance, İran tarafının anlaşmadaki yükümlülüklerini yerine getirmesi halinde çok daha müreffeh bir geleceğe sahip olacağını belirtti. ABD yönetimi mutabakatın tam şartlarını henüz kamuoyu ile paylaşmadı. Tahran Devrim Muhafızları, Pazartesi günü anlaşmanın finansal boyutuna dair farklı rakamlar telaffuz etti. Devrim Muhafızları, 60 günlük nihai müzakere döneminin ardından anlaşmanın tam olarak uygulanacağını duyurdu.